เคยเปิด Google ค้นหาคำสั่ง Docker ซ้ำๆ ทุกครั้งที่นึกไม่ออกบ้างไหมครับ? ผมก็เป็นแบบนั้นเหมือนกัน โดยเฉพาะคำสั่งที่ไม่ได้ใช้บ่อยนัก อย่างเช่นการดู IP ของ container หรือการลบ image ทั้งหมดพร้อมกัน พอนานๆ ใช้ทีก็ต้องนั่งค้นใหม่ทุกที บทความนี้ผมรวบรวมคำสั่ง Docker และ Docker Compose ที่ใช้งานจริงบ่อยๆ ไว้ในที่เดียว ตั้งแต่การจัดการ image, container, network ไปจนถึงการ cleanup เพื่อคืนพื้นที่ disk ครับ เก็บไว้ใช้อ้างอิงได้เลย คำสั่งที่รวมไว้นี้คือสิ่งที่ผมใช้จริงในงานทุกวันครับ ## สารบัญ - [คำสั่ง Docker พื้นฐาน](#docker-basic) - [คำสั่งจัดการ Container](#container-commands) - [คำสั่ง Network & Volume](#network-volume) - [คำสั่ง Docker Compose](#docker-compose) - [คำสั่ง Cleanup & Maintenance](#cleanup) - [สรุป](#summary) ## คำสั่ง Docker พื้นฐาน {#docker-basic} ### ตรวจสอบเวอร์ชัน คำสั่งแรกที่ควรรู้คือการตรวจว่า Docker ติดตั้งอยู่และเวอร์ชันอะไรครับ ```bash docker -v ``` ### โหลด Image จาก Docker Hub Docker Hub คือคลังเก็บ image สาธารณะ ใครก็สามารถดึงมาใช้ได้ฟรีครับ ```bash docker pull : # ตัวอย่าง docker pull nginx:latest docker pull node:18 docker pull mysql:8.0 ``` > ถ้าไม่ระบุ tag ระบบจะดึงเวอร์ชัน `latest` มาให้อัตโนมัติครับ ### Build Image จาก Dockerfile ใช้เมื่อต้องการสร้าง image ของตัวเองจาก Dockerfile ที่เขียนไว้ ```bash docker build -t : . # ตัวอย่าง docker build -t myapp:1.0 . docker build -t myapp:latest -f Dockerfile.prod . # ระบุไฟล์ Dockerfile ``` ### ดูรายการ Image ในเครื่อง ```bash docker images # หรือ docker image ls ``` ### ลบ Image ```bash docker rmi # ลบแบบระบุชื่อ docker rmi -f # Force ลบแม้มี container ใช้อยู่ docker rmi -f $(docker images -a -q) # ลบ image ทั้งหมด ``` ### Push Image ขึ้น Registry ใช้เมื่อต้องการแชร์ image หรือ deploy ขึ้น server ครับ ```bash docker tag /: docker push /: # ตัวอย่าง push ขึ้น Docker Hub docker tag myapp:1.0 myusername/myapp:1.0 docker push myusername/myapp:1.0 ``` ## คำสั่งจัดการ Container {#container-commands} ### สร้างและรัน Container คำสั่ง `docker run` คือคำสั่งที่ใช้บ่อยที่สุดครับ ถ้าไม่มี image อยู่ในเครื่อง มันจะโหลดจาก Docker Hub ให้อัตโนมัติเลย ```bash docker run [options] : # ตัวอย่างใช้งานจริง docker run --name myweb -p 8080:80 -v /myweb:/var/www/html -d nginx:latest ``` Options ที่ใช้บ่อย: | Option | ความหมาย | |--------|----------| | `--name` | กำหนดชื่อ container | | `-d` | รันแบบ background (detached mode) | | `-p` | map port เช่น `-p 8080:80` (host:container) | | `-v` | mount volume เช่น `-v /host/path:/container/path` | | `-e` | กำหนด environment variable เช่น `-e MYSQL_ROOT_PASSWORD=secret` | | `--network` | ระบุ network ที่ใช้ (default: bridge) | | `--rm` | ลบ container อัตโนมัติเมื่อหยุดทำงาน | | `-it` | เปิด interactive terminal | ### ดูรายการ Container ```bash docker ps # ดูเฉพาะ container ที่รันอยู่ docker ps -a # ดูทั้งหมด รวมถึงที่หยุดทำงานแล้ว ``` ### Start / Stop / Restart Container ```bash docker start # เริ่มการทำงาน docker stop # หยุดการทำงาน (graceful) docker kill # หยุดทันที (force) docker restart # restart ``` หยุด container ทั้งหมดพร้อมกัน: ```bash docker stop $(docker ps -a -q) ``` ### ลบ Container ```bash docker rm # ลบแบบระบุชื่อ docker rm -f # Force ลบแม้กำลังทำงานอยู่ docker rm $(docker ps -a -q) # ลบทั้งหมด docker rm $(docker ps -q -f status=exited) # ลบเฉพาะที่หยุดทำงานแล้ว ``` ### เข้าไปใน Container (Exec) คำสั่งนี้ใช้บ่อยมากเวลา debug ครับ ```bash docker exec -it bash # หรือถ้า container นั้นไม่มี bash docker exec -it sh ``` ถ้าแค่ต้องการรันคำสั่งเดียว ไม่ต้อง interactive: ```bash docker exec # ตัวอย่าง docker exec mydb mysql -u root -p # เข้า MySQL ใน container ``` ### Copy ไฟล์ระหว่าง Host กับ Container ```bash docker cp :/path/in/container /local/path # จาก container มา host docker cp /local/path :/path/in/container # จาก host ไป container ``` ### ดู Log ```bash docker logs docker logs -f # Follow log แบบ real-time docker logs --tail 100 # ดูแค่ 100 บรรทัดล่าสุด ``` ### ดูการใช้ Resource (CPU, Memory) ```bash docker stats # ดูทุก container docker stats # ดูเฉพาะ container ที่ระบุ ``` ### ดูรายละเอียด Container ```bash docker inspect # ดู IP ของทุก container พร้อมกัน docker inspect -f '{{.Name}} - {{range .NetworkSettings.Networks}}{{.IPAddress}}{{end}}' $(docker ps -aq) ``` ## คำสั่ง Network & Volume {#network-volume} ### จัดการ Network ```bash docker network ls # ดูรายการ network ทั้งหมด docker network create # สร้าง network ใหม่ (default: bridge) docker network inspect # ดูรายละเอียด network docker network connect # เพิ่ม container เข้า network docker network rm # ลบ network ``` ### จัดการ Volume Volume ใช้เก็บข้อมูลที่ต้องการให้คงอยู่แม้ container ถูกลบครับ เช่น database ```bash docker volume ls # ดูรายการ volume ทั้งหมด docker volume create # สร้าง volume ใหม่ docker volume inspect # ดูรายละเอียด volume docker volume rm # ลบ volume docker volume prune # ลบ volume ที่ไม่ได้ใช้ทั้งหมด ``` ## คำสั่ง Docker Compose {#docker-compose} Docker Compose คือ tool ที่ช่วยจัดการ container หลายตัวพร้อมกันผ่านไฟล์ `docker-compose.yml` ครับ แทนที่จะต้องพิมพ์คำสั่ง `docker run` ยาวๆ ทีละตัว ลองนึกภาพถ้าโปรเจกต์มี container 5 ตัว ทั้ง web server, database, cache, queue, และ worker — Docker Compose จะช่วยให้เราสั่งรันทุกอย่างด้วยคำสั่งเดียวครับ ### Build Container ```bash docker-compose build # build ทั้งหมด docker-compose build # build เฉพาะ service docker-compose -f build # ระบุไฟล์ yml เอง ``` ### รัน Container ```bash docker-compose up # รันแบบ foreground (เห็น log) docker-compose up -d # รันแบบ background docker-compose up --build # build แล้วรันพร้อมกัน docker-compose up --force-recreate --build # rebuild ใหม่ทั้งหมด (เมื่อเปลี่ยน config) docker-compose -f up # ระบุไฟล์ yml ``` > **เทคนิค:** ใช้ `--force-recreate --build` เมื่อแก้ไข `docker-compose.yml` หรือ Dockerfile แล้วต้องการให้ rebuild ใหม่จริงๆ ไม่ใช้ cache เก่าครับ ### Start / Stop / Restart ```bash docker-compose start # เริ่มการทำงาน (หลังจาก stop) docker-compose start # เฉพาะ service ที่ระบุ docker-compose stop # หยุดการทำงาน docker-compose stop # เฉพาะ service ที่ระบุ docker-compose restart # restart ทั้งหมด docker-compose restart # เฉพาะ service ที่ระบุ ``` ### หยุดและลบ Container ```bash docker-compose down # หยุด + ลบ container และ network docker-compose down -v # หยุด + ลบ container, network และ volume ด้วย docker-compose down --rmi all # หยุด + ลบทั้ง container, network และ image ``` > **ข้อควรระวัง:** `docker-compose down -v` จะลบ volume ด้วย ข้อมูล database จะหายหมด ระวังให้ดีครับ ### ดูรายการ Service ```bash docker-compose ps # ดูสถานะ service ทั้งหมด ``` ### ดู Log ```bash docker-compose logs # ดู log ทั้งหมด docker-compose logs -f # Follow log แบบ real-time docker-compose logs # ดู log เฉพาะ service docker-compose logs -f # Follow log เฉพาะ service ``` ### Exec เข้าไปใน Service ```bash docker-compose exec bash docker-compose exec sh # กรณีไม่มี bash ``` ### ดู Config ที่ compile แล้ว ```bash docker-compose config # แสดง config จริงที่ Docker Compose จะใช้ รวม env vars ``` ## คำสั่ง Cleanup & Maintenance {#cleanup} เมื่อใช้ Docker ไปสักพัก disk จะเต็มได้ง่ายมากครับ เพราะ image เก่าๆ และ cache สะสมไว้เยอะ ### ดูพื้นที่ที่ Docker ใช้ ผมแนะนำให้รันคำสั่งนี้ก่อนเสมอครับ เพื่อดูว่า Docker กินพื้นที่ไปกับอะไรบ้าง ```bash docker system df # ภาพรวม docker system df -v # ละเอียดทุก layer ``` ### ลบ Resource ที่ไม่ได้ใช้ ```bash docker system prune # ลบ container, network, cache ที่ไม่ได้ใช้ (ไม่ลบ image) docker system prune -a # ลบทุกอย่างรวมถึง image ที่ไม่ได้ใช้งาน docker image prune # ลบเฉพาะ image ที่ไม่มี tag (dangling images) docker container prune # ลบเฉพาะ container ที่หยุดทำงานแล้ว docker network prune # ลบเฉพาะ network ที่ไม่ได้ใช้ docker volume prune # ลบเฉพาะ volume ที่ไม่ได้ใช้ ``` > **⚠️ คำเตือน:** `docker system prune -a` ค่อนข้างอันตรายครับ ควรตรวจให้มั่นใจก่อนว่า container ที่ต้องการรักษาไว้กำลังรันอยู่ เพราะ container ที่หยุดอยู่จะถูกลบทั้งหมด ## สรุป {#summary} คำสั่งทั้งหมดที่รวบรวมมานี้คือสิ่งที่ผมใช้จริงในงานพัฒนาเว็บและจัดการ server ครับ ไม่ว่าจะเป็นการ setup environment สำหรับโปรเจกต์ใหม่ debug container ที่มีปัญหา หรือทำความสะอาด disk เมื่อพื้นที่ใกล้เต็ม หวังว่าคงมีประโยชน์ ในการพัฒนาโปรเจกต์ครับ และต้องการความช่วยเหลือด้านการทำเว็บไซต์ หรือหาคนพัฒนาระบบเฉพาะทาง ทักมาคุยได้เลยนะครับ **[ติดต่อปรึกษาฟรี ทาง LINE @codemotive](https://line.me/ti/p/@codemotive)** หากสนใจจ้างงานผมมี [รับเขียนโปรแกรมพัฒนาระบบเฉพาะทาง (Custom Development)](https://codemotive.dev/services/custom-development) ยินดีบริการครับผม

บันทึกนักพัฒนา